Boek: Begeleid Ontdekkend Leren. Het Eigen Initiatief Model in zes stappen

Begeleiders die tegenwoordig mensen met een (verstandelijke) beperking ondersteunen doen dat vanuit de supportvisie. Tenminste, dat verwachten zorgorganisaties van hen. Mensen met een beperking maken een ontwikkeling door van afhankelijkheid naar zelfbepaling. Ze zijn burgers als ieder ander, die regie over eigen leven willen.

De taak van begeleiders is met de supportvisie veranderd van overnemen naar ondersteunen. Een taak die om een nieuwe attitude en nieuwe werkwijzen vraagt. Begeleid ontdekkend leren is zo’n werkwijze: een methode waarmee begeleiders support echt in praktijk kunnen brengen. Doelgericht, concreet en volgens een duidelijk stappenplan. Het boek - geïllustreerd met praktijk(voor)beelden in tekst en op dvd - is bedoeld voor begeleiders in het werkveld en voor studenten in het middelbaar en hoger beroepsonderwijs.  

 Begeleid ontdekkend leren is een praktische uitwerking van het Eigen Initiatief Model. Met dit model leren mensen met een beperking denkvaardigheden: een plan maken voor zij iets doen, volgen en bijsturen terwijl ze bezig zijn en terugkijken wanneer ze klaar zijn. Wie met cliënten begeleid ontdekkend leren toepast zorgt ervoor dat hun flexibiliteit en zelfstandigheid daadwerkelijk toenemen. De cliënt krijgt binnen zijn mogelijkheden meer invloed op zijn eigen leven, meer plezier in zijn taken, leert zelf te kiezen en voelt zich versterkt in zijn zelfbeeld.

 Chris den Besten en Audry van Vulpen zijn werkzaam in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Chris den Besten werkt als orthopedagoog en trainer. Hij is GZ-psycholoog, gedragstherapeut in opleiding en trainer Eigen Initiatief Model.  Audry van Vulpen is opgeleid als verpleegkundige en trainer Totale Communicatie. Na in verschillende uitvoerende- en managementfuncties te hebben gewerkt is zij nu trainer en medewerker deskundigheidsbevordering.

 Belangstellenden kunnen het boek bestellen bij de uitgeverij Nelissen. Meer informatie over trainingen vindt u op de site van Zicht op Zorg (klik voor de link op onderstaand logo).

Dit is een boek over competentiegericht werken. Competenties zijn kwaliteiten die bijdragen aan het effectief begeleiden van cliënten. Vanuit een duidelijk omschreven visie komen de auteurs tot vijf competenties waarmee begeleiders succesvol kunnen bijdragen aan een waardevol bestaan van mensen met een verstandelijke beperking. Competenties staan in de gehandicaptenzorg steeds meer in de belangstelling. Inmiddels is ook het Landelijk competentieprofiel beroepskrachten primair proces gehandicaptenzorg verschenen. Belangrijke onderdelen uit dit gedetailleerde profiel zijn in het boek vertaald naar vijf concreet uitgewerkte competenties. Competenties worden zichtbaar in het gedrag van mensen. In elk van de vijf hoofdstukken over competenties wordt toegewerkt naar een serie effectieve gedragingen. Deze laten zien hoe je je als begeleider kunt opstellen en wat je te doen staat. Veel praktijkvoorbeelden maken de theorie herkenbaar. Dit boek is een lees-, leer- en doeboek voor studenten in het middelbaar en hoger beroepsonderwijs en voor begeleiders die nog beter willen worden in hun vak.

Chris den Besten en Audry van Vulpen zijn werkzaam in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Chris den Besten werkt als orthopedagoog en trainer. Hij is GZ-psycholoog, gedragstherapeut in opleiding en trainer Eigen Initiatief Model.  Audry van Vulpen is opgeleid als verpleegkundige en trainer Totale Communicatie. Na in verschillende uitvoerende- en managementfuncties te hebben gewerkt is zij nu zorgconsulent en trainer.

 Belangstellenden kunnen het boek bestellen bij de uitgeverij Nelissen. Meer informatie over trainingen vindt u op de site van Zicht op Zorg (klik voor de link op onderstaand logo).

Talant en It Twalûk legden de ervaringen met de implementatie van EIM in het speciaal onderwijs vast op film: 'Op weg naar zelfstandigheid'. Die film presenteerden ze op dinsdag 22 november aan betrokkenen. De film laat zien dat het EIM ook voor het onderwijs een meerwaarde is. Belangstellenden kunnen de film lenen of kopen voor 15 euro.

Deze publicatie van het Landelijk KennisNetwerk Gehandicaptenzorg (LKNG) is bedoeld voor begeleiders in de zorg- en dienstverlening (woonvormen en dagactiviteitencentra), docenten in het onderwijs, werkleiders in de sociale werkvoorziening en jobcoaches van Begeleid Werken organisaties. Ook voor ouders van mensen met een verstandelijke beperking kan deze publicatie een inspiratiebron zijn. Er worden handvatten aangereikt om mensen met een verstandelijke beperking te ondersteunen volgens de uitgangspunten van EIM in het dagelijks lever: thuis, op het werk, op school, in de omgang met andere mensen, in de vrije tijd.

De nadruk in deze publicatie ligt op de praktische uitwerking van EIM. Aan de hand van voorbeelden wordt uitgelegd op welke wijze men de kerncomponenten van het model in de praktijk kan toepassen.

Utrecht: Nederlands Instituut voor Zorg en Welzijn / NIZW. ISBN: 90-77292-02-0.

Het betreft een handleiding voor docenten of trainers die een cursus in algemene vaardigheden willen ontwerpen voor mensen met verstandelijke beperkingen. Van oorsprong is het een handleiding voor docenten van een ROC, maar het is ook als inspiratiebron te gebruiken voor begeleiders en trainers die bijvoorbeeld als onderdeel van de dagbesteding een scholing voor mensen met verstandelijke beperkingen willen opzetten. Deze docentenhandleiding is gratis te downloaden als PDF-bestand.

Daarnaast ontwikkelden Johan Timmer en Anneke Mulder destijds materialen voor het opzetten van een uitgebreid traject van arbeidsoriëntatie voor mensen met verstandelijke beperkingen. De teksten hebben betrekking op oriëntatietrajecten binnen de sociale werkvoorziening, maar kunnen ook gebruikt worden voor het opzetten van trajecten waarin mensen zich oriënteren op het werk binnen activiteitencentra en / of het bedrijfsleven. De handleiding voor begeleiders is gratis te downloaden als PDF-bestand. Het 'deelnemersboekje' bij deze arbeidsoriëntatie is eveneens te downloaden als PDF-bestand. 

STAM heeft haar methode van werken beschreven in een handboek voor jobcoaches. Dit handboek is een van de resultaten van een Horizonproject dat als doel had een versie van het Eigen Initiatief Model voor Begeleid Werken te ontwikkelen.

Proefschrift waarin de theoretische achtergronden, de ontwikkeling en de evaluatie van het Eigen Initiatief Model worden beschreven.

Deze publicatie is gratis te downloaden als PDF-bestand.

Arbeidsoriëntatie is de tweede fase van het traject gericht op doorstroom en toeleiding van mensen met een beperking vanuit het dagactiviteitencentrum (DAC) naar de arbeidsmarkt. De auteurs beschrijven in deze brochure arbeidsoriëntatie als een periode waarin de cliënt concreet kennismaakt met diverse werksoorten en werkplekken. Het uitgangspunt is dat de cliënt kennis opdoet en informatie krijgt over alle relevante aspecten van werk door het aan den lijve te ervaren en op basis daarvan een voorlopige, goed geïnformeerde keuze maakt. De taak van een trajectbegeleider binnen een arbeidsoriëntatie is de cliënt te informeren. Onder andere door het mogelijk te maken dat de cliënt voldoende ervaringen kan opdoen in de praktijk.

Utrecht: Nederlands Instituut voor Zorg en Welzijn / NIZW. ISBN: 90-5957-086-3

'Op weg naar werk' heeft als thema assessment in de verschillende fasen van doorstroomtrajecten vanuit het dagactiviteitencentrum naar betaald werd op de reguliere arbeidsmarkt. De nadruk in deze publicatie ligt vooral op praktische handreikingen die trajectbegeleiders kunnen gebruiken om in de verschillende fasen vorm en inhoud te geven aan assessment. Aan het eind wordt een overzicht gegeven van relevante literatuur, instrumenten, organisaties en internetadressen waar meer informatie te vinden is over het thema assessment.

Utrecht: Nederlands Instituut voor Zorg en Welzijn / NIZW. ISBN: 90-5957-086-3

'Op Eigen Benen' is een leermethodiek voor volwassen mensen met een verstandelijke beperking die gericht is op het vergroten van de zelfstandigheid. De methodiek geeft handreikingen voor de wijze waarop mensen met een verstandelijke beperking tot een leerprestatie kunnen komen. Algemeen wordt nu nog vaak ten onrechte aangenomen dat mensen met een verstandelijke beperking geringe leermogelijkheden hebben. Uit ervaring blijkt dat de leerprestaties, met toepassing van de methodiek, veel groter zijn dan algemeen wordt verondersteld. Uit dit boek wordt de praktische toepassing van de methodiek beschreven die gebruikt wordt in trainingscentra. In de methodiek wordt gebruik gemaakt van het Eigen Initiatief Model, het Competentiemodel en de Feuersteinmethode. 

Wezep: INVRA. ISBN: 90-90172-26-2

Nijmegen: Stichting Blixem. ISBN: 90 9015 288 1

Mediërend Agogisch Handelen (MAH) geeft aan hoe en onder welke voorwaarden dat kan gebeuren. Centraal staat het belief system van de begeleider en het inzicht dat zijn kijk op mensen met verstandelijke beperkingen in belangrijke mate het functioneringsniveau mee bepaalt. Cognitieve en probleemoplossingsvaardigheden kunnen via concrete begeleidingsstrategieën worden gestimuleerd, maar zullen alleen dan resulteren in een grotere zelfstandigheid wanneer deze gevoed worden vanuit een modificerende en denkuitnodigende omgeving.

Mediërend Agogisch Handelen is een praktische en originele toepassing van de cognitieve benaderingen van R. Feuerstein, H.C. Haywood en J.T. Timmer.